De wereld wordt warmer – en ook de allerkleinste wezens moeten een manier vinden om daarmee om te gaan. Gletsjers smelten, de neerslag neemt toe en als gevolg daarvan verandert het zeewater in de Kongsfjorden van Spitsbergen.

Twee groepen micro-organismen staan aan het begin en einde van de voedselketen in de Kongsfjorden. De eencellige algen, die bovenin het zoute water zweven, zijn de basis. Met behulp van zonlicht vormen zij organisch materiaal, waaraan grotere dieren zich tegoed kunnen doen. De in datzelfde water levende bacteriën zijn de hekkensluiters. Zij breken de boel – dode dieren, planten – weer af tot dusdanig kleine hapklare brokken, dat de minuscule algen ze kunnen gebruiken als voedingsstoffen.

De samenwerking verliep prima, daar in het water op Spitsbergen. Maar het broeikaseffect gooit roet in het eten. Door de afsmeltende gletsjers wordt het water niet alleen zoeter, maar ook troebeler. De troep die voorheen veilig opgeborgen in het ijs zat, komt nu in de leefomgeving van de algen en bacteriën terecht. Het zicht onder water vermindert, er dringt minder zonlicht door tot de onderste lagen, waardoor sommige organismen het zonder deze energiebron moeten doen. Het gesmolten ijs wordt ook wel – zeer toepasselijk – gletsjermelk genoemd.

De arctische microben zijn weliswaar gewend aan smeltwater, dat elke zomer het zeewater in sijpelt. Maar door de hogere temperaturen wordt het om hen heen wel erg ondoorzichtig en zoet. Hun wereld verandert, maar hoe ze daarop reageren is niet duidelijk.

In 2005 ging de eerste onderzoeksploeg vanuit de Rijksuniversiteit Groningen naar Spitsbergen. Half mei, 2007, reisden Willem van de Poll en Ronald Visser voor zes weken af naar de poolcirkel om de minuscule organismen te bestuderen. Ze hingen hun meetapparatuur niet alleen in de fjorden, maar ook in tanks. Daarin bootsten ze het afsmeltproces na, zodat ze live konden volgen hoe de algen en bacteriën met een zoetere, meer troebele en donkerdere leefomgeving omgaan.

In 2008 vetrok Visser nogmaals naar Spitsbergen. Nu met Anouk Piquet en Douwe Maat