IJs, in de vorm van ijskappen, gletsjers en permafrost, bedekt ongeveer tien procent van de aarde. Door de gestaag stijgende temperaturen smelt dat. En hoewel gletsjers in verhouding tot de kappen maar weinig ijs bevatten, doet ook hun smeltwater de zeespiegel stijgen.

De vraag is natuurlijk: hoeveel precies? Maar om die te kunnen beantwoorden, moet eerst duidelijk zijn op welke manier en hoe snel zo’n gletsjer smelt. Er is namelijk niet alleen sprake van simpelweg smelten, maar ook van glijden. Via scheuren en spleten sijpelt het smeltwater naar de rotsige ondergrond waaroverheen de gletsjer zich beweegt, op die manier een natuurlijk glijmiddel vormend tussen bodem en ijs. Het gevolg is dat de smeltende gletsjer sneller glijden en onderweg meer ijsbrokken verliezen. Van de gletsjers die eindigen in zee, komt op die manier behalve smeltwater ook in hoger tempo ijs terecht.

Om te bepalen hoe snel een arctische gletsjer smelt en glijdt, zijn vorig jaar op enkele GPS-masten geplaatst. Zo ook op de Nordenskiöldbreen. Deze ijsmassa bevindt zich op het eiland Spitsbergen, pakweg 565 kilometer ten noorden van Noorwegen. Voor de liefhebbers, de coördinaten zijn: 78°30’NB en 16°30’OL.

De masten meten de dagelijkse glijsnelheid en de precieze hoeveelheid smeltwater die Nordenskiöldbreen verliest. Marianne den Ouden en Paul Smorenburg, onderzoekers aan het Utrechtse Instituut voor Marien en Atmosferisch Onderzoek (IMAU), vertrekken op 18 maart samen met twee Zweedse collega’s naar Spitsbergen om te zien hoe het arctische ijs erbij ligt.

Ze halen de vele meetgegevens op die de GPS-masten sinds vorig jaar hebben verzameld en brengen tevens, met behulp van radarapparatuur, de rotsbodem onder het glijdende ijs in kaart. Zeven dagen lang logeren ze in een eenvoudige hut onderaan de voet van hun studieobject.

Op 29 maart 2007 keren ze terug naar Nederland, met een rugzak vol glijgegevens.

Marianne en Paul

In 2008 keerden de twee terug voor vervolgonderzoek.

Stem of voeg toe aan :