Inmiddels zit ik wat duf voor me uit aan het staren voor mijn computer in mijn woonplaats Wormer. Meestal heb ik wel wat inspiratie , maar nu kan ik moeilijk een keuze maken tussen alle belevenissen om mijn laatste blog op een passende manier te schrijven. Er zijn ook gewoon té veel dingen geweest om te vertellen de afgelopen anderhalve week en zelfs in dit toch niet karige blog is nog lang niet alles ter sprake gekomen. Ik ga een poging doen om onze IJslandexpeditie kort en bondig samen te vatten.

Ik had niet gedacht dat ik een land al zó snel zou gaan missen. De diversiteit in de geologie en het landschap is ongekend en heb ik nog nooit ergens anders op aarde gezien. Ik kan me daarnaast ook geen mooiere route door ‘het land van vuur en ijs’ voorstellen dan de tocht die wij hebben gemaakt met de twee landrovers. In de tien dagen dat wij hier verbleven hebben we enorm veel gezien. Van ruige lavavelden met kokende zwavelbronnen tot ijzingwekkende gletsjers en prachtige watervallen. En ook in dat laatste had je onderling nog veel verschil, vergelijk de immense bruingekleurde Dettifoss maar eens met de idyllische turkooisblauwe Svartifoss.Wat ik ook erg bijzonder vond, was het verrassend lege binnenland waar we op onverharde wegen doorheen scheurden. Ik kon me goed voorstellen dat Amerikaanse astronauten in deze woestenij trainden voor hun maanlandingen.

Ik voelde me af en toe als een verwend kind in een snoepwinkel, want alle geologische verschijnselen die ik in mijn aardrijkskundeboeken had bestudeerd, kon ik hier in de praktijk van dichtbij meemaken. En het grote voordeel was dat we geologen als gids mee hadden. Je kunt als gewone toerist ook de bezienswaardigheden bezoeken die wij hebben gezien, maar dan mis je het interessante geologische verhaal erachter. Nu kunnen we hopelijk thuis van alles uitleggen over het ontstaan van pseudokraters, tafelbergen en obsidiaanvelden.

En wie kan er nou zeggen dat hij in een kolossale caldeira heeft geslapen, zijn voetjes heeft gekoeld in het ijsbergenmeer en een paar dagen later in een hete bron juist heeft opgewarmd, miljarden muggen heeft getrotseerd, geluncht heeft met boterhammentorens op de maan, in de spagaat heeft gestaan tussen twee continenten die elk jaar 1 tot 2 cm uit elkaar drijven, karatekicks heeft gedaan door stoomspuiters en alle kleuren van de regenboog in één berg heeft gezien? Té veel om op te noemen…

Maar naast alle fenomenale natuurfenomenen mis ik bovenal onze IJslandgroep: twaalf dolenthousiaste en zeer gezellige reisgenoten. Allereerst wil ik onze expeditieleiding van harte bedanken. Roel, onze geboren leider die niet in paniek raakte bij de nodige autopech en de complexe geologie van IJsland duidelijk wist uit te leggen. Zijn stopwoordje ‘geothermische gradiënt’ zal ik in ieder geval niet snel vergeten! Tevens heeft hij de legendarische boterhammentorens geïntroduceerd, maar moest toch elke nacht doorbrengen tussen de etensresten van het diner. Ik ben Roel ook erg dankbaar dat ik zijn laptop mocht gebruiken om mijn blog vanuit IJsland bij te houden. En het is me hartstikke meegevallen met de internetverbinding, alleen op de camping van Landmannalaugar was er geen WIFI-connectie. Het was soms alleen lastig met opladen en helemaal als ze in de sanitairhokken alleen een lege batterijbak als stoel hebben…

Verder natuurlijk Sebas, onze regelneef en ‘gadgetman’ die enorm veel heeft gedaan in voorbereiding op deze compleet georganiseerde reis van Aarde.Nu. Bovendien zullen we vast en zeker meer van hem horen n.a.v. zijn zeer interessante onderzoek naar puinhellingen op Landmannalaugar. Jelle, onze vulkanoloog in spe en man van de mooie citaten. Ik zal zijn stopwoordjes ‘Check’ en ‘O yeah’ vast nog blijven horen op de studentenavond ‘Donderdorst’ van de VU. Ramona, onze diva die voor elke bezienswaardigheid wel een mooie fotopose aannam. Dan had je natuurlijk nog Joep, onze funny-guy, en niet te vergeten Elaine en Karen, die op de achterbank van de groene jeep regelmatig om de meest onnozele dingen dubbel lagen. Dan mis ik nog vijf prijswinnaars en die noem ik met een bepaalde reden als laatste. Ze gaan namelijk net als ik komend jaar Aardwetenschappen studeren. Elise bij de Universiteit van Utrecht en Mariska, Tamara, Juliën en Vince op de VU in Amsterdam. De IJslandreis is voor ons zessen de ideale start geweest voor onze studie!

Het doel van Aarde.Nu is om scholieren enthousiast te maken voor Aardwetenschappen en uitgaande van deze IJslandreis is dat goed gelukt. In de praktijk valt dat helaas vaak nog een beetje tegen. Ik vind dat eigenlijk onbegrijpelijk, want Aardwetenschappen is een zeer brede studie die alle bétavakken op praktische wijze combineert. En een aantrekkelijk onderdeel zijn de vele (snoep)reisjes! Dit jaar zijn er bij Aarde.Nu slechts 28 profielwerkstukken ingezonden. Daarom wil ik graag van de gelegenheid gebruik maken om scholieren op de middelbare school op te roepen om iets moois van hun profielwerkstuk te maken. Een stimulans is zonder meer het grote aantal landelijke profielwerkstukkenwedstrijden, waaronder die van Aarde.Nu. Kies een onderwerp uit dat je echt interesseert en vergeet niet dat een thema al gauw te maken kan hebben met Aardwetenschappen. Stuur je werkstuk op en wie weet behoor jij tot één van de gelukkigen die mee kan op een onvergetelijke trip naar hét geologische paradijs op aarde…

Ik kan zonder meer met trots zeggen dat ik geen spijt van mijn inzending heb gekregen. Het was altijd een droom van me geweest om IJsland te bezoeken en nu ik er daadwerkelijk heb rondgetrokken, heeft het al mijn hooggespannen verwachtingen overtroffen. De IJslandexpeditie 2009 was voor mij één van de mooiste ervaringen ooit!

Foto’s: Elaine Fleur

Maandag 17 augustus 2009, Wormer

Reacties of andere opmerkingen m.b.t. het IJslandblog kunnen ook gestuurd worden naar pim.kaskes@gmail.com

Maar we moesten door en nadat we ‘de bocht des onheils’ waren gepasseerd duurde het ook niet lang voordat we weer op normaal asfalt reden. Met ‘the Killers’ en ‘538 Dance Smash Hits’ knallend uit de boxen scheurden we langs de grootste vulkaan van IJsland: de Hekla. Er was echter geen tijd om hier te stoppen, want er stond een andere bezienswaardigheid op het programma. Drie maal raden… jawel: wéér een waterval, ditmaal met de naam Gullfoss. Het stroomgebied van de bijbehorende rivier en de nabijgelegen gletsjers liggen precies in de richting van de Mid-Atlantische Rug. De getrapte vorm is te danken aan de verscheidenheid aan zogenaamde pyroclastische sedimentlagen, harde basaltlagen en zachtere conglomeraatlagen. De waterval baant zich telkens een weg langs gesteentelagen op zoek naar een zwakke plek. Op die plaats is de steilheid ook een stuk groter.

Roel maakte na deze uitleg nog een grappige opmerking: ,,Waarschijnlijk zijn wij op dit moment de enige 13 mensen die het geologische verhaal achter deze waterval kennen.” Toen ik in de rondte keek en mijn blik viel op een stel ‘dom klikkende’ Japanse toeristen, kon ik niet anders dan bevestigend glimlachen. Ik moet eerlijkheidshalve bekennen dat de Gullfoss niet zo’n reusachtige indruk op mij maakte op dat moment. Dat geeft maar aan dat we tijdens deze 10-daagse tocht zeer verwend zijn geraakt met bezoekjes aan prachtige watervallen. Als we als eerste ‘de gouden waterval’ hadden bezocht, zou ik er ongetwijfeld anders naar hebben gekeken.

Na de zesde foss van deze reis legden we een korte afstand af naar een ander natuurfenomeen: Geysir. Dit is de bekendste geiser van IJsland en misschien wel van de hele wereld. Toch maakte hij op mij een vrij slaperige indruk in tegenstelling tot zijn kleinere broertje Strokkur 100 meter verderop. De oorzaak hiervan is eigenlijk een triest verhaal. Vroeger is er voor de toenemende aantallen toeristen veel zeepsop in Geysir gegooid om hem te activeren. Op de korte termijn zorgde deze kunstmatige ingreep wel voor frequente spectaculaire erupties, maar op de lange termijn raakte de geiser uitgeput. Gelukkig is dit bij de Strokkur nog niet het geval en spuit deze elke 5 tot 8 minuten zijn water slechts voor korte tijd 20 meter de lucht in. Toch zijn de uitbarstingen van deze actieve fonteingeiser vrij onregelmatig doordat er zich diep onder de grond vele holtes bevinden met waterreservoirs. Als deze verhit worden, raakt het water aan de kook en neemt de druk onder het aardoppervlak toe. Een hele horde toeristen staat ongeduldig in een cirkel om de Strokkur heen om een foto te maken van de verzamelbel, net voordat de geiser echt uitbarst. Geen eenvoudige opgave, omdat ‘de dansende waterspiegel’ van de geiser moeilijk is te doorgronden en het om fracties van seconden gaat. Karen hield op een grasveldje met de Strokkur op de achtergrond een korte presentatie over dit natuurverschijnsel, omdat ze in haar profielwerkstuk een vergelijking had gemaakt tussen de geisers van IJsland en het Yellowstone National Park in de VS. Verder waren er in dit geothermische veld meerdere heetwaterbronnen te vinden met fraai azuurblauw water.

Als laatste bezochten we het onmogelijk uitspreekbare Þingvellir. Nee, het is geen ping of ding, maar thwing of zoiets. Dit nationaal natuurgebied maakt onderdeel uit van de ‘Golden Circle’, een favoriete rondreis langs Þingvellir, de Geysir en de Gullfoss dat vanaf Reykjavik in één dag is te doen. Bij Þingvellir kun je heel goed de scheuren in het landschap zien ten gevolge van de spreidingsrug. Het natuurpark ligt daarnaast aan een meer waarin je erg mooi kan sportduiken. Ik had er vorig jaar een leuk verslag over gelezen in Volkskrant reizen (http://www.volkskrantreizen.nl/redactie/wilthijssen/artikel10272218/hoogtevrees_in_de_diepte). Het moet een fascinerende ervaring zijn om in kristalhelder water boven een diepe kloof tussen Europa en Amerika te zwemmen! Boven de grond was het echter minstens zo indrukwekkend. Met op de achtergrond de schildvulkaan Skjaldbreidur liepen we in de richting van een piepklein kerkje met vijf huisjes. Þingvellir is politiek en historisch gezien één van de belangrijkste plaatsen op IJsland, omdat hier vanaf 930 tot 1798 de openbare volksvertegenwoordiging één keer per jaar bijeenkwam. Met het instellen van deze volksvertegenwoordiging is IJsland voor zover bekend de oudste democratie ter wereld!

Met invallende schemering kwamen we een uur later aan op de plek waar onze IJsland expeditie eigenlijk begon: de camping Laugardalur in Reykjavik. Na snel de tentjes opgezet te hebben voor onze korte nachtrust vertrokken we naar de stad om een hapje te eten. Het ambitieuze plan was eerst om de nacht door te halen, maar al gauw bleek dat onze oogleden dat niet vol zouden houden. Het bleef bij een afscheidstoast in het gezellige restaurant!

Foto’s: Elaine Fleur

Zondag 16 augustus 2009, Camping Reykjavik

Het bijzondere van Landmannalaugar is dat het middenin een gigantische caldeira (ingestorte vulkaan) ligt en dat hier eigenlijk twee werelden van IJsland samenkomen. Aan de ene kant heb je het veel voorkomende gitzwarte basalt en aan de andere kant het zeldzame kleurrijke rhyoliet. Dit is een uitvloeiinggesteente dat maar op heel weinig plekken ter wereld via een zogenaamd intrusie boven het aardoppervlak terechtkomt. De exceptionele mix tussen rhyoliet en basalt  heeft bovendien gezorgd voor de vorming van obsidiaan. Dit is sterk vulkanisch glas dat hoge concentraties silica (SiO2) bevat. Na het ontbijt vertrokken we in de richting van een dichtbij gelegen lavaveld dat in het jaar 1477 is gevormd en een natuurlijke blokkade heeft veroorzaakt in een rivierbedding. Het lavaveld lag bezaaid met vlijmscherpe stukken obsidiaan waar een sneeuwhoenmoeder met haar kuikentjes rustig over heen klauterde.

De indrukwekkende top van de 881 meter hoge Brennisteinsalda keek op dit moment al op ons neer. Alle kleuren van de regenboog zaten verstopt in deze berg en het was ook niet verwonderlijk dat we hier naar boven gingen. Na een pittige klim langs opnieuw enkele fumarolen kwamen we aan op het hoogste punt en stond ik plotseling verstijfd aan de grond genageld. In het Engels hebben ze hier een mooie uitdrukking voor: ,,I had to pick up my jaw from the floor”. Sprakeloos keek ik in de rondte over het kleurrijke landschap, maar eigenlijk wist ik niet waar ik moest kijken. Elk uitzicht was weergaloos, er zat gewoon geen lelijk stukje tussen. Ik voelde me op dit ogenblik écht een winnaar en ik dacht in een flits nog even terug aan mijn reis naar Spitsbergen van vorig jaar, als ik dat mosseltje toch niet had gevonden…

Elise genoot als aanstaand Aardwetenschappen student ook met volle teugen van de adembenemde panorama. Na de ladingen foto’s van het ‘on the top of the world’ gevoel begaven we ons met pijn in het hart naar beneden. Via de oevers van een snelstromende rivier arriveerden we in het groengrijs getinte veldwerkgebied van Sebas, waar hij sinds vorig jaar onderzoek doet naar de erosie van vulkanische  assen en de vorming van puinhellingen. Het materiaal in dit deel van Landmannalaugar komt verrassend genoeg overeen met gesteenten op de planeet Mars.

Na een ‘aaibezoek’ bij enkele schatitige IJslandse pony’s kwamen we weer terug op de camping en begon het direct te plenzen. Dan maar uitgebreid lunchen, ‘pesten’ met mijn Spitsbergenkaartspel en blauwe vingers krijgen door het ‘meppen’ in de grote tent. Rond 16.00 uur besloten we toch maar om nog een bezienswaardigheid te bezoeken: de ijsgrot Hrafntinnusker. Het was volgens Roel ‘een leuk tochtje van een half uurtje’, maar het werd een spectaculair avontuur van ruim twee uur. We hadden al kennis gemaakt met de ‘F-wegen’: onverharde wegen met de nodige hobbels. Nu kwamen we in contact met een ‘F-ster weg’: je kon het nauwelijks een weg noemen en de hobbels waren ontelbaar. Na diepe rivieren en steile hellingen kwamen we heen en weer geschud aan bij de ijsgrot.

Het was te link om de grot in te gaan in verband met acuut instortingsgevaar. Toch hebben we ons geen seconde verveeld, omdat recht voor de half ingestorte grot vele fumarolen en bubbelende waterbronnentjes bivakkeerden. Het schrille contrast tussen warm en koud was mooi om te zien en het gemeten temperatuursverschil was ook aanzienlijk: bijna 100 graden. Op een zijwand van de grot gingen we daarnaast voor het eerst op IJsland op ijs lopen en een glijbaantje maken. Mariska en Tamara waren één van de eersten die hun vuilniszakje pakten en naar beneden roetsjten. Als laatste showde expeditieleider Roel zijn atletische kunsten op het spekgladde ijs.

Via dezelfde schokkerige weg kwamen we terug op de camping en aten pas om 22.15 uur hutspot met bratworst. Moe maar voldaan doken we al snel onze slaapzakken in. We hadden één van de mooiste, zo niet dé mooiste dag achter de rug van deze IJslandexpeditie!

Foto’s: Elaine Fleur

Zaterdag 15 augustus 2009, Camping Landmannalaugar

Nadat we ’s ochtends vroeg opnieuw een mooie waterval hadden bezocht vol met Japanse toeristen (de Godafoss), sloegen we af naar een lange en hobbelige weg door het ongerepte binnenland van IJsland. De beruchte route richting Landmannalaugar staat bekend onder de naam ‘de F26’, dwars door de spoelzandvlakte Sprengasandur. De voorheen groene, maar inmiddels zwarte land rover vloog op een gegeven moment de bocht uit en kwam vast te zitten tussen de stenen in de berm. Lichtelijk geel en groen en klam van het zweet stapte ik opgelucht de andere jeep uit, eindelijk even uitblazen en bijkomen van het centrifugegevoel door de ontelbare bobbels in het onverharde wegdek.

Gelukkig was het euvel met de vastgelopen groene jeep snel verholpen. Toch kon de voorheen witte, maar inmiddels bruine jeep natuurlijk niet achterblijven. Jelle wilde zijn rijskills even showen en nam het stuur nonchalant over van Ramona. We waren nog niet eens honderd meter onderweg of onze man van de mooie uitspraken had het voor elkaar. Bij de eerste de beste bocht raakte hij in de slip en schuurde met één van de achterbanden langs een scherpe rots. Jelle: ,,Het voelde als een dweil in een bocht.” Een lekke band was het gevolg en luttele minuten later werden de kruk en de reserveband tevoorschijn getoverd. Als een stelletje ramptoeristen stonden we om het metalen slachtoffer heen, fotograferend en interessant kijkend hoe drie mensen al het vuile werk opknapten.

Met een nieuwe, ietwat hard opgepompte band vervolgden we onze reis met in de verte  nog net de vlakke toppen van enkele tafelbergen. Verbazingwekkende verschijningen die qua uiterlijk wel op die van Kaapstad in Zuid-Afrika lijken, maar een heel andere ontstaansgeschiedenis kennen. De tafelbergen in IJsland zijn oorspronkelijk vulkanen geweest die onder gletsjers hebben gelegen. Ze hebben zich in het ijs een weg naar boven geboord en eenmaal in contact gekomen met lucht zijn ze in de breedte uitgevloeid. Toen de gletsjer in een latere periode wegsmolt, bleven de karakteristieke toppen in het landschap achter.

We kwamen ondertussen aan in een omgeving dat leek op het oppervlak van de maan. Na het ‘walking op de moon’ gevoel stuitten we rond 14.00 uur plotseling op een gletsjerrivier. Dat was de reden waarom we vanochtend zo vroeg moesten opstaan (6.30 !). Als we hier in de namiddag aanbeland waren, was de rivier door de piekafvoer van de smeltende gletsjer te breed geweest en onmogelijk om over te steken. Nu was het slechts een lullig stroompje en konden we in de ‘lowgear’ het varkentje gemakkelijk wassen. Het weer begon te verslechteren en we kregen zicht op wederom een Mordor-achtige locatie. In het zicht van de haven - de camping van Landmannalaugar lag in de verte al op ons te wachten – kreeg de al enerverende dag nog een vervelend staartje. In een onoverzichtelijke bocht raakte de groene landrover op het spekgladde wegdek in een slip en kon de tegenoverliggende Spaanse camper, die midden op de weg stond, niet meer ontwijken. De heethoofderige Spanjaarden maakten temperamentvolle gebaren, maar onze enige andere optie was om met man en muis het nabijgelegen ravijn in te duiken. En dat noem ik niet echt een geschikte optie.

Met de andere jeep werden we naar de camping geloodst om in de stromende regen even af te koelen. In het overvolle sanitairhok, dat gekoloniseerd werd bij een enclave Fransmannen, lieten we de aanrijding even bezinken. Gelukkig viel de schade mee en konden we beginnen met de tentjes op te zetten op het drukbezette campingterrein. Dat was nog een flink gedoe, omdat de grond keihard was en de haringen er moeilijk in te slaan waren. Verstevigd met nabijgelegen stenen konden we met een gerust hart de tentjes laten staan en beginnen aan het avondeten. Aardappelen met kabeljauw filet, stoomgroente en afkluifbare maïskolven. Als toetje hadden we de inmiddels welbekende Skyr-yoghurt in de smaken cappuccino, zwarte bes, peer, vanille en bananasplit. Buiten regende het pijpenstelen en waren we genoodzaakt om de avond voor een groot deel door te brengen in de grote tent met het spel ‘wie is het’. Iedereen kreeg een sticker met een bestaand persoon op zijn voorhoofd geplakt en moest met gesloten vragen erachter zien te komen wie hij/zij was. Sebas deed er bijvoorbeeld wel vrij lang over om het woord ‘Bassie’ te raden…

De reden dat de camping zo toeristisch is, is zonder meer ook het feit dat er vlakbij een hete bron ligt. In mijn gele zwemshort en idem gore-tex jas begaf ik me net als de rest van de groep om 10 uur ’s avonds in de richting van het warme water dat verlicht werd met mooi maanlicht. Van hete anti-comfortzone zones naar koele plekjes zwemmend kwam ik bij van alle belevenissen van vandaag. Het was me het dagje wel!

Foto’s Elaine Fleur

Vrijdag 14 augustus 2009, Camping Landmannalaugar

Bij het pittoreske gehucht Skútustadir zijn we gestopt om pseudokraters te bekijken. Dit zijn overblijfselen van explosies door stoom en water toen zo’n 2000 jaar geleden lava over een moerassig gebied uitstroomde. Toen we in een rondje om een grote vijver met de kraters liepen werden we direct belaagd door zwermen muggen. Op een gegeven moment waren dat er een stuk of (grove schatting) miljard… hier was het Care plus muggennetje dus ook echt broodnodig. Absoluut een walhalla voor die ene spin die uit zat te buiken onder haar overvolle spinnenweb.

We bleven in de omgeving van Mývatn en gingen vervolgens een avontuurlijke tocht maken op de wanden van wat ik eerst dacht dat het een kleine caldeira (ingestorte vulkaan) was. Het bleek echter de actieve Hverfjall krater te zijn die na explosieve uitbarstingen vulkaangruis op een walletje neer had gesproeid. Hiervandaan hadden we ook een adembenemend uitzicht over Dimmuborgir (een ingestort lavaveld in de vorm van een donkere burcht) en de divergente breuken in noord-zuid richting die overeenkomen met de ligging van de spreidingsrug van IJsland.

Bij de volgende bezienswaardigheid had ik echt het gevoel alsof ik me in een scène van Lord of the Rings bevond. Het landschap van het vulkanische complex Krafla met haar touwlava en messcherpe stollingsvormen leek verdacht veel op dat van Mordor. Daarnaast bevonden we ons op een gegeven moment exact op de grens van Amerika en Europa. In de spagaat staan tussen de Amerikaanse plaat en de Euraziatische plaat is niet iets wat je snel zal vergeten!

Om de wandeldag op een passende manier af te sluiten, kon een comfortabel voetenbadje natuurlijk niet ontbreken. En dat hebben we geweten! In de grot Grjotagja konden we onze vermoeide voeten opwarmen in water van maar liefst 46 graden :).

’s Avonds was het na een lekkere maaltijd nog tijd voor een groot kampvuur met hout uit het nabijgelegen bos. Morgen weer vroeg op voor een spectaculaire tocht richting Landmannalaugar!

Foto’s: Elaine Fleur

Donderdag 13 augustus 2009, Camping Reykjahlid

We waren aangekomen in een geologisch gezien jong gebied en de eerste bezienswaardigheid vandaag waren de zogenaamde echorotsen, Hljódaklettar. De tocht begon nog vrij kalm met een pad langs een rustig kabbelend beekje. Waar het kleine stroompje uitmondde in de sedimentverslindende rivier Jökulsá á Fjöllum werd de omgeving een stuk spectaculairder.

Wat direct opviel waren de grillige basaltformaties, waaronder eentje die leek op een rechtopstaande sigaar. Als Roel niet had verteld dat de basaltzuilen en rosetten resten waren van een overgebleven kraterpijp, zou ik er zo voorbij zijn gelopen. De rivier heeft een V-vormig dal uitgevreten en het materiaal om de kraterpijpen van de vulkaan weggeërodeerd. Sebas wilde een bijzonder stuk verweerd basalt meenemen, maar werd teruggefloten door een norse park ranger toen hij te ver was geklommen. Wij hadden ondertussen braaf de gele bordjes gevolgd en waren aangekomen op een idyllisch plekje tussen meerdere rotswanden in. De alzijdige reflectie van geluid, de basaltzuilen als fauteuil  en een griezelige grot in het blikveld, gaf de locatie bij de echorotsen een aparte sfeer.

Het landschap werd steeds ruiger en zogenaamde ‘dikes’ doken voortdurend op. Dit zijn spleetopvullingen van scheuren in een oude basaltlaag. Verder zagen we op onze weg een enorm ‘trollenbrood’, een grote steen die door vorstverwering in plakjes is gesneden. Even later veranderde het wandelpad in een mijnenveld, aangezien we verscheidene vulkanische bommen moesten ontwijken. Deze ontstaan bij snelle explosies wanneer samengeklonterd vulkanisch materiaal uit de krater wordt geknald. Na een fikse klim bereikten we de top van een vuurrood getinte bergkam waarvandaan we in weer en wind een prachtige panorama hadden op de omringende omgeving.

Om 15.00 uur exact liep onze tot nu toe voorspoedige reis enige vertraging op. De traction control van de groene jeep raakte out of control waardoor de remmen niet meer goed werkten. In alle jaren dat Roel in IJsland heeft rondgecrosst is dit hem nog nooit overkomen. En dan sta je opeens in een desolate plaats met oververhitte remmen en de geur van verbrand rubber. Terwijl de remmen van de ene landrover stonden te koelen in de buitenlucht, werden we in de andere in groepjes naar de nabijgelegen Dettifoss en Selfoss geloodst. Daar stonden we gisteren al onze ogen uit te kijken van het immense waterballet, maar nu konden we de eerstgenoemde waterval ook van de andere kant bekijken. Tussen honderden liters opspuitend water én een wonderlijke regenboog.

Na deze tussenstop was de leiding tot de conclusie gekomen dat de enigszins kapotte landrover maar getrokken moest worden door de andere. Bij de eerste de beste ruk brak de spanband echter finaal in tweeën en waren we terug bij af. Dan maar gewoon proberen en kijken waar het schip strandt… en gelukkig hielden de remmen het onverharde stuk goed. Ik moet er wel bij zeggen dat ik blij was dat we weer asfalt zagen, want ik heb me wel eens beter gevoeld.

Voordat we de camping opzochten, brachten we eerst nog een bezoek aan een Hverir: een gebied met hete bronnen (fumarolen). Verder waren er ook bubbelende modderpoelen, kokende drijfzandvelden, stinkende zwaveldampen, stenen met gifgroene zwavelneerslag en heftige stoomspuiters. Gek genoeg had ik het ijskoud tussen alle hete bronnen, vast en zeker door de harde wind. Het zou niet komen door de temperatuur, want die liep soms op tot 123 graden Celsius! Dit was gemeten in een stoomspuiter, waar sommige ook hun lenigheid gingen testen met atletische karatekicks door de stoom heen.

Met door de modder besmeurde bergschoenen en de geur van rotte eieren in onze kleren kwamen we aan op de camping in Reykjahlid. Na pasta met tonijn en maïs nog gezellig bij een klein kampvuur gezeten met internationaal gezelschap, twee meisjes uit Oostenrijk. Wunderbar!

Foto’s: Elaine Fleur

Woensdag 12 augustus 2009, Camping Reykjahlid<!–[if gte mso 9]> Normal 0 21 false false false NL X-NONE X-NONE MicrosoftInternetExplorer4 <![endif]–><!–[if gte mso 9]> <![endif]–>

Gelukkig komen we de uurtjes in de auto gemakkelijker door dan de Aarde.Nu-groep van twee jaar terug. Zij hadden slechts één CD mee voor in de autoradio, nota bene het kattengejank van Mika. IJslandcrew 2009 heeft zich op muzikaal gebied een stuk beter voorbereid met tientallen meegenomen CD’s. En alsof dat nog niet genoeg is, kan met een handig apparaatje dat ik van mijn broer heb gekregen ook iPod muziek hardop worden afgespeeld door de autoradio op dezelfde frequentie in te stellen. Met Coldplay en Kings of Leon op de achterbank stopten we voor een behoorlijke wandeling naar de bijzondere  waterval Hengifoss.

De kloof die de rivier daar heeft uitgesleten vertoont aan weerszijden kleurrijke patronen. De rode lagen symboliseren ijzerhoudend materiaal (Fe2O3) en de zwarte strepen zijn verrijkt met mangaan, allebei sterk verhit geweest door lavastromen uit het verleden. Dit gebied geeft een nauwkeurig overzicht van de geologische geschiedenis van IJsland, één meter naar het oosten betekent 100 jaar terug in de tijd. Roel gaf uiteraard een interessante lezing over onder meer de gesteentecyclus. Stollings-, sedimentaire- en metamorfe gesteenten zijn namelijk allemaal te vinden in de omgeving van de Hengifoss. Na een klimmetje bereikten we de waterval, die omringd werd door langwerpige Tertiaire basaltpilaren. In de gesteentelagen aan het oppervlak konden we bovendien zelf kleine basaltstaafjes lospeuteren, die echter binnen een mum van tijd afbrokkelden…

Waar we gisteren voor het eerst lichtelijk kennismaakten met de onverharde wegen van IJsland, begon vandaag pas hét echte offroadwerk. De bobbels en gaten in het wegdek zorgden er al vlug voor dat we door elkaar gehusseld werden en het gelaat van menigeen verkleurde langzaam in de richting van wit. Anders gezegd, de misselijkheid begon enigszins toe te slaan. En alsof dat nog niet genoeg was, moesten we ook oppassen met foto’s maken door het autoraampje open te draaien, aangezien we regelmatig modderplassen tegenkwamen en zelfs een rivier moesten oversteken. Roels rijstijl (‘gewoon zo hard mogelijk doorkarren, dan voel je de hobbels het minst’) zorgde er daarnaast meerdere keren voor dat enkele IJslandse schapen verschrikt wegsprongen van het midden van de weg.

Ondertussen vergaten we bijna te genieten van het onherbergzame binnenland met haar markante tafelbergen. Niet veel later stopten we voor een lunch met driedubbele boterhammen, rijstwafels en veel te zoete sinaasappelranja. Het uitzicht was op een troosteloos ogend maanlandschap, waar vroeger Amerikaanse astronauten trainden voor de Apollo-missies. Na een stop bij een gehucht met een piepklein kerkje en huisjes met gras als dakbedekking, kwamen we aan bij de immense Dettifoss. Roel vindt deze waterval de mooiste van IJsland en ik kon dat eerst niet goed begrijpen. Het water is ontzettend smerig door de grote sedimentafvoer van de ‘joekelrivier’ Jökuls a Fjöllum. Maar toen ik een comfortabel plekje had uitgekozen om de waterval beter te bekijken, begon Roels keuze wel tot me door te dringen. Het vernietigende geweld waarmee de Dettifoss per seconde 400.000 liter water naar beneden laat denderen is zonder meer indrukwekkend.

Niet veel later kwamen we aan op een prachtig, rustig gelegen camping in Ásbyrgi in de luwte van een steile rotswand. Doordat het windstil is, gaven de ‘Midgies’ ons wel direct een warm welkom. De Care Plus muggennetjes werden uit de verpakking gehaald en Vince was er uiteraard als de kippen bij. Een modieuze catwalk met de afzichtelijke, maar uiterst nuttige netjes kon niet achterblijven. Joeps sexy afvalzakoutfit stak zonder twijfel de kroon.

Het diner bestond dit keer opnieuw uit aardappelen en Provencaalse kip. Ter variatie werd nu ook broccoli, bloemkool en Brown Sauce (oftewel jus) opgediend. Sebas was echter wel erg optimistisch met het maken van de bruine saus.  Tijdens het maken van een passend slotstuk van dit blog verschenen er boven op de rotswand zes gestalten, zich donker aftekenend tegen de avondrode zonsondergang. Dit waren Mariska, Elise, Jelle, Sebas, Ramona en Roel die nog even een avondwandelingetje maakten. Ondertussen maakten Joep, Elaine en Karen onder begeleiding van Juliën de spiertjes wat losser tijdens een lesje avondgymnastiek. Een mooie afsluiting van een avontuurlijke dag!

Foto’s: Elaine Fleur

Dinsdag 11 augustus 2009, Camping Ásbyrgi

Anyway, vanmorgen werden we wakker met een adembenemend uitzicht op een gletsjer. Onze ochtendwandeling ging echter niet daarlangs, maar richting het hoger gelegen deel tussen de twee ‘jokülls’ (IJslands voor gletsjer) in. Roel wees daar met zijn zakmes aan waar we op de kaart zaten en vertelde met zijn hydrologische kennis onder andere over de oorzaak van de neerslagverschillen op IJsland. Niet veel later stonden we oog in oog met ongetwijfeld één van de mooiste watervallen van het land: de Svartifoss. Ik herkende hem gelijk van het plaatje uit mijn Aardrijkskundeboek. Geflankeerd door vele basaltpilaren en een fleurige regenboog kletterde de ‘foss’ (IJslands voor waterval) machtig naar beneden.

Nadat we in de  landrovers gestapt waren, liet het IJslandse landschap zich wederom vrijwel direct van haar mooiste kant zien. Spoelzandvlakten met verwilderde rivierpatronen, een onherbergzaam ogend maanlandschap, stuwwallen bezaaid met zwerfkeien en tenslotte een miraculeus ijsbergenmeer, dat bekend staat onder de prachtige naam Jökulsárlón. Op deze plek maakten we de inmiddels bekende ‘photostop’ om zeehondjes vast te leggen die tussen de afbrekende ijsschotsen op hun gemak rondjes aan het zwemmen maken. Karen trotseerde zelfs blootvoets het ijskoude (1 graad!) water, maar wilde er wel weer razendsnel uit toen de rest wat stond te treuzelen met portretfoto’s maken. Er werd vlakbij de ijsbergen bovendien een geleidbaarheidsmeting gedaan om het aantal opgeloste zouten in het water te achterhalen. Tot onze verbazing was het water enorm zout en dat kwam doordat de invloed van de op loopafstand liggende zee zeer groot was. Een lunch op het basaltzwarte strand was dan ook een logisch vervolg van onze tussenstop. Een ideale plek om te picknicken, want waar ter wereld kan je nou zonnen met een sappige watermeloen in je hand en op twee meter afstand prachtige, natuurlijke ijssculpturen?

Na het ijsfestijn kochten we eten en drinken in een supermarkt en schafte ik nog wat extra batterijen aan (wat slurpen die camera’s toch veel!). We naderden al spoedig de steeds ruiger wordende zuidoostkust met zijn tientallen fjorden en toen we door een tunnel reden, sloeg het weer zelfs plotsklaps om. Het zonnetje met nagenoeg strakblauwe hemel veranderde in no-time in miezerregen, laaghangende bewolking en later zelfs in dichte mist. Daarnaast kregen we voor het eerst te maken met een onverharde weg en dat was op het gebied van comfort direct een wereld van verschil in vergelijking met de hiervoor geasfalteerde ‘1’. En dan te bedenken dat (ik citeer Roel): ,,dit nog maar het puntje van de ijsberg is.”

Na een vrij lange en intensieve autorit kwamen we aan op de camping in Egilsstadir. Het avondeten kwam dit keer pas om kwart over tien, maar ik moet zeggen dat de kookploeg boven zichzelf uitsteeg. Onder begeleiding van Juliën, ervaren kenner van de culinaire wereld van India, werd verrukkelijke kipkerrie opgediend. Enig smetje op de avond waren zonder meer de strontvervelende ‘Mudgies’, piepkleine steekmugjes waaraan we ons vast en zeker nog vaker zullen gaan ergeren…

Foto’s: Elaine Fleur

Maandag 11 augustus 2009, Camping Egilsstadir

Zoveel heb ik echter niet van de citytour meegemaakt, omdat Sebas uitgebreid vertelde over zijn talloze ambitieuze onderzoeksprojecten en media-ervaringen. Die nacht maakten we ook voor het eerst ruw kennis met typisch IJslands weer: regen. De volgende ochtend waren sommige thermarestmatjes dan ook niet droog gebleven. Toen eenmaal alles ingepakt en opgestapeld in de landrovers zat, vertrokken we over ‘de 1’ (een begrip in IJsland, de lange rondweg die langs de kust van het eiland loopt) voor een flinke tippel naar het oosten. Wat mij direct opviel, was dat het landschap van IJsland van het ene op het andere moment compleet van gedaante verwisselt. Eerst reden we dwars door lavavelden met zogenaamde fumarolen, hete bronnen waar de stoom rechtstreeks uit de grond scheen te komen. Deze geothermische energie wordt in Reykjavik onder meer gebruikt voor de stadsverwarming en het sneeuwvrij maken van de wegen.

Een paar kilometer en een souvenirwinkeltje verder doemden de eerste vulkanen en gletsjers al op. En niet veel later kwamen we in het welbekende watervallengebied met als hoogtepunt de indrukwekkende Skogafoss. Vol verbazing luisterde ik naar expeditieleider Roel die vertelde dat deze waterval volgens de kenners nog net aan in de top tien staat. Wat staat ons verder nog te wachten? Vandaag heb ik al bijna té veel indrukken opgedaan.  Bij de Skogafoss heb ik ook direct getest of mijn geleende 3-layer Gore-tex proshell jas en regenbroek wel echt zo waterdicht zijn als de fabrikanten beweren. Gelukkig wel!

Na deze wet-experience vertrokken we in de richting van het pittoreske kustplaatsje Vik. Vlak daarvoor kwamen we op een zwart zandstrand uit met prachtige basaltpilaren, waar we een leuke groepsfoto maakten en talloze papegaaiduikers in de zee zagen dobberen. De volgende tussenstop was langs ‘de 1’ waar veel opgestapelde steentjes stonden die een heilige plek voorstelden voor de trollen uit de IJslandse mythologie. Vervolgens reden we door de beruchte Laki-vallei, een uitgestrekt bemost lavaveld waar in 1783 een verwoestende spleeteruptie heeft plaatsgevonden. Ondertussen gaf expeditieleider Roel regelmatig ‘hoorcolleges’ over de geologische diversiteit van IJsland dat het eiland dankt aan haar unieke ligging op zowel een Mid-Oceanische rug als een hotspot. Met hulp van de onmisbare geologische kaart vol met verschillende kleuren legde hij het ontstaan van de verscheidene landschapsvormen haarfijn uit.

Het begon op een gegeven moment al een stuk frisser te worden en dat gaf aan dat de immense Vatnajoküll ons pad zou kruisen. We kwamen na een tocht door een heuvelachtige omgeving à la de Teletubbies aan op de volgende overnachtingsplek. Een moderne camping pal naast een gletsjertong genaamd Skaftafellsjoküll. Nadat de tenten waren opgezet (dat ging gelukkig al een stuk vlotter dit keer) en we een Hollandse maaltijd achter de kiezen hadden (aardappelen met groente en kip/vegaschijven) stond er een avondwandeling naar het gletsjerfront op het programma. Eenmaal uit de beschutting van de groene bosjes, was de kracht van de gletsjer onmiddellijk voelbaar en daalde de gevoelstemperatuur aanzienlijk. Maar gelukkig vergoedde het beeld van onheilspellend maanlicht dat het gletsjerijs en de snelstromende rivier verlichtte veel!

Foto’s: Elaine Fleur

Zondag 9 augustus 2009, Camping Skaftafellsjökull

Nadat we vanochtend rond 11.30 uur als groep hadden ingecheckt op Schiphol, stond de IJslandtrip op het punt van beginnen. We vlogen met Iceland Air en daar heeft de economische crisis niet duidelijk zijn intrede gedaan. Hypermoderne beeldschermen in de stoel voor je met zelfs de nieuwste films. Helaas moet je dan wel weer een eigen koptelefoon in het vliegtuig kopen, hoezo commercieel denken…

In een zomers T-shirt stapte ik om 15.10 uur (lokale tijd!) na een comfortabele landing op IJslandse bodem het vliegveld van Keflavik binnen. Een warm welkom kon je het echter niet noemen, want buiten was het slechts 13 graden en gierde er een snijdende wind. Sebas en Jelle wachten ons op met twee stoere landrovers, waar we de komende week veel tijd in zullen doorbrengen. Gisteren hadden zij al flink wat proviand ingeslagen voor de komende dagen én ook de plaatselijke bakker leeggeplunderd door zestien witte broden te kopen.

Nu zitten we met de hele groep op de camping in Reykjavik, 53 km verwijderd van vliegveld Keflavik. De geleende tentjes zijn inmiddels ook opgezet, maar dat ging niet geheel soepel. Superhandig wil ik ze niet noemen, want eerst moest nog het prut uit de tentstokken gepeuterd worden en een handleiding was ook geen overbodige luxe geweest. De eerste avondmaaltijd is ondertussen ook al een feit: macaroni met ham, paprika, ui en champignons. De grote bruinpaarse tent zal de komende tijd als eetzaaltje fungeren. Verder heeft het beruchte kaartspel ‘Meppen’ al zijn intrede gedaan waarmee we waarschijnlijk nog veel tijd zullen doden. Degene met de meeste kaarten wint het spel, maar daar gaat wel het nodige gemep links en rechts aan vooraf (op de kaarten zelf uiteraard!). Vooralsnog zijn de snelle reflexen van ‘Mep-routinier’ Elaine iedereen te machtig.

Straks is het alweer tijd om lekker te gaan pitten, want morgen staat er een drukke dag op het programma met veel bijzondere uitstapjes! Maar eerst nog even genieten van de zonsondergang op de camping met uitzicht op het voetbalstadion waar het Nederlands Elftal een tijdje terug een WK-ticket binnenhaalde. Wel lekker dat we nu twee uurtjes extra hebben…

Foto’s: Elaine Fleur

Zaterdag 8 augustus 2009, Camping Reykjavik