Zondag 23 maart Pasen.
In de messroom was het aantal paashaasjes op de wanden in afgelopen dagen al flink toegenomen, en nu bij het ontbijt is het helemaal raak. Ook op tafel schalen met eieren en chocoladepaashazen. In de nacht zijn we in een nieuw ijsveld beland met heel dik ijs waar Polarstern ondanks de volle twintigduizend PK van vier motoren vaak in vastloopt. Dan achteruit, een aanloopje en eerst de boeg op en daarna door de dikke ijslaag. Tien chocolade paashazen staan op een rijtje op de brug, en bij een flinke ‘aanvaring’ met het ijs vallen er 2 of 3 om, dus een goede maat voor de heftigheid van de botsing is de paashaas-index. Als het echt hard gaat valt er 1 op de grond en breekt, en moet dan worden opgegeten. Na enkele dagen zijn er nog zes hazen over, onze versie van Agatha Christie’s meest bekende detective story.

Midden in het zeeijs genieten we van het zicht op het soms bizarre landschap, en de rijkdom van pinguïns en zeehonden. Het ijsbreken gaat traag en vooral in de nacht als het minder zichtbaar is waar het dunnere ijs ligt, worden vele uren verloren. Bij het opstaan een eerste blik uit het raam van je hut, en vaak meteen wat pinguïns of twee zeehonden in zicht. Elke ochtendvergadering blijkt dan weer dat we het programma moeten aanpassen, steeds minder stations voor het nemen van monsters, steeds meer tijd gaat verloren aan het langzaam ploeteren door het ijs heen. Voordeel is wel dat alle onderzoekers hun tempo wat naar beneden kunnen brengen, wat achterstand in metingen wegwerken, en ook wat meer tijd hebben om te genieten van de fascinerende omgeving. Loop je even het dek op, en daar zie je weer een stel pinguïns, of komt een minky whale net even boven water kijken.

Woensdag 26 blijkt uit satelliet foto’s blijkt dat dit jaar de ijsvelden in de Weddellzee exceptioneel groot zijn met veel dikker ijs dan normaal. Dat is prachtig mooi en we zijn echt in Antarctica, maar verliezen veel tijd. Afgelopen nacht weer vier uur muurvast gezeten in het pakijs. Tegelijkertijd is aan de andere kant van het Antarctisch schiereiland een groot stuk losgebroken en ingestort van de Wilkins ice-shelf. Global warming is daar wellicht de oorzaak van. Maar aan onze kant is het zeeijs alleen maar toegenomen: het kan vriezen en het kan dooien.

Donderdag en vrijdag komen we geleidelijk toch in steeds ondieper water, van 5 kilometer naar 4 kilometer enzovoorts tot tenslotte pakweg 400 meter diepte op het plateau van het Antarctisch schiereiland. Van onze grote winch is door ijsvorming op een groot wiel het lager daarvan uitgesleten en we draaien toch door, zij het met enige zorg om toenemend piepen en kreunen van dat lager. Eindelijk op zaterdag is de sectie dwars over de Weddellzee afgesloten. Sven en kornuiten van de machinekamer gaan meteen aan de gang om dit wiel eruit te halen, ook een ander wiel van dezelfde maat eruit, en dan na enige aanpassingen in de werkplaats kunnen de wielen worden verwisseld.

Dezelfde zaterdag komt rond half elf bericht door dat de vlucht is afgezegd die acht mensen inclusief mijzelf vanaf King George Island naar Zuid Amerika zou vliegen. Kortom we blijven nog tweeënhalve week langer aan boord totdat Polarstern op 16 april in Punta Arenas zal aankomen. Direct naar huis gebeld om dit uitstel te melden. Is akkoord mits het quotum van reeds bestelde taxfree parfum wordt verdubbeld. No problem.

Zaterdagavond is de wereldpremière van de documentaire over de expeditie, die heel goed de sfeer en het weer treft, en zeker ook de tragiek van het ongeval op 2 maart op Antarctica. Voor ieder van ons zal deze video een goede herinnering zijn aan een zeer intensieve periode in ons leven.

Zaterdag avond 29 maart ploetert Polarstern nog steeds door het zware zeeijs. Zondagochtend 30 maart een blik uit het raam, we zitten nu in het open water van Bransfield Strait, het schiereiland voorbij en nu op weg naar King George Island. Het echte Antarctica van volledige ijswereld is voorbij, de magie is over, en dat is even slikken. Maar aan de horizon zien we de hoge bergtoppen en met sneeuw bedekte flanken van het eiland waar diverse bases (Jubany, Bellingshausen, en nog meer) zijn gelegen. Rustige wind en mooie ochtendzon zijn ideaal voor de helicopter om heen en weer te gaan vliegen met mensen en materiaal. Eenmaal gereed op het helideck blijkt er steeds meer mist, dus vliegen is alsnog onmogelijk.

Polarstern ligt in de ingang van de baai te wachten en door de dikke mist kan er eigenlijk niets gebeuren voor transport. Heel bizar om na vele dagen jagen tegen de tijd in zware ijsvelden, nu weer een hele dag vleugellam te zijn door zware mist. De kapitein heeft het tegen mij over ‘english fog’ en desgevraagd blijkt Claire Evans not amused hierover. Dan maar weer sloepenrol is het besluit, maar nu echt, zij het alleen voor de bemanning. Alle vier de reddingsboten worden in het water gelaten en varen een proefrondje met hun gezellig pruttelende dieselmotor. Ik doe mijn ogen dicht en denk aan varen met mijn bootje in friesland. Daarna proberen de chief mate en een matroos om de grote rubberboot met buitenboordmotor in bedrijf te krijgen, misschien om daarmee naar land te gaan in plaats van de transporten per helikopter. Echter al snel valt de buitenboordmotor uit en zien we beide heren vrolijk terug peddelen naar het schip. Hilarisch. Dan blijkt dat de rubberslang van de tank naar de motor een scheurtje heeft, en dus viel de motor uit. Ongeveer 60 jaar na dato een deja-vu van het boek over de tocht naar de Sea of Cortez van Steinbeck waarin de verzameling van biologische soorten in Baja California ook gefrustreerd wordt door een buitenboordmotor die het nooit doet als die nodig is.

Laat in de middag liggen we pal voor de Russische basis Bellingshausen en de lucht is net helder genoeg voor een aantal korte vluchten met de helikopter. Binnen een uur zijn er 8 nieuwe Franse onderzoekers aan boord, ook een Chileense observer. Wel even wennen al die nieuwe gezichten. Onze riante positie van 15 Niederlaender krijgt concurrentie van de tricolor met verticale strepen. Komt goed. Binnenkort de laatste uitdaging, de oversteek van de beruchte Drake Passage.

Wordt vervolgd,

Met hartelijke groet, Hein de Baar