In de permanent bevroren bodem in het hoge noorden (’permafrost’) is veel organische stof aanwezig: plantenresten, veenlagen, zelfs hele mammoeten.
Als het Arctische klimaat warmer wordt, kan de permafrost gaan ontdooien. De organische stof wordt dan heel snel afgebroken. Een deel van de organische stof kan dan worden omgezet in kooldioxide en methaan (moerasgas). Dat versterkt het broeikaseffect, en maakt het klimaat daarmee nog warmer. Vooral methaan is een sterk broeikasgas, het effect ervan op het klimaat is 23 keer zo sterk als dat van kooldioxide.

Hoe groot het effect is, is nauwelijks bekend. Vooral in Siberië zijn uitgestrekte permafrost gebieden, maar er is nog nauwelijks onderzoek gedaan naar hoeveel methaan er uit de bodem komt, of de permafrost smelt, en zo ja, hoe snel. Dat is ook voor Nederland belangrijk om te weten, het bepaalt mede hoe snel het klimaat verandert.

Aan de andere kant nemen de bossen en de tundra’s van Siberië ook weer kooldioxide op uit de atmosfeer. Het is dus belangrijk om de broeikasgas balans van die gebieden te bepalen en veranderingen in de permafrost in kaart te brengen.

Daarom reizen we regelmatig af naar het hoge noorden van Siberië. In de bossen bij Yakutsk aan de Lena (Spasskaya Pad field station,  62°14′50.92″N, 129°37′20.12″E) en in de tundra in de Indigirka laagvlakte (Kytalyk field station, 70o49′45”N, 147o28′45”E) zijn twee onderzoeksstations, waar de VU en Wageningen Universiteit onderzoek doen. Hierbij wordt nauw samengewerkt met Russische en Japanse onderzoekers, o.a. van de Russische Akademie voor Wetenschappen, en de universiteiten van Nagoya en Hokkaido. Er wordt met verschillende meettechnieken gewerkt om de uitwisseling van gassen tussen bodem, ecosysteem en atmosfeer te meten, onder andere met eddy correlatie. Dat is een techniek waarbij met hele hoge frequentie windsnelheid, turbulentie van de lucht en gasconcentratie wordt gemeten. Hieruit kan dan de gasuitwisseling afgeleid worden.
Het onderzoeksstation in de tundra is op een eenzame plaats gelegen. Het ligt in vlak laagland, en ziet eruit zoals Nederland er tijdens de laatste ijstijd uit gezien moet hebben: uitgestrekte natte tundra met meren die ontstaan zijn door plaatselijk dooien van de permafrost.
De reis beslaat enkele dagen: anderhalve dag vliegen naar Yakutsk, dan verder met een vliegtuig naar het hoge noorden en vervolgens uren varen de rivier op. Het Kytalyk reservaat is een vogelreservaat ter bescherming van de Siberische kraanvogel, beheerd door het Russische Wereld Natuur Fonds, en is vier keer zo groot als Nederland.

Het onderzoek wordt gefinancierd door NWO en de EU. Ko van Huissteden (VU) en Monique Heijmans (WUR) zijn projectleider, promovendi zijn Frans-Jan Parmentier, Daan Blok en Frida Keuper. Van Russische zijde (IBPC, Yakutsk) wordt het project geleid door Dr. Trofim C. Maximov.
Eerstvolgende reizen: 24-30 maart naar Yakutsk (Ko van Huissteden) voor overleg en colleges aan de universiteit van Yakutsk; juli: zomerveldwerk in het hoge noorden.