Als het broeikasgas koolstofdioxide (CO₂) in water oplost, ontstaat heel eventjes koolzuur, beter bekend als de prik in frisdrank. Hetzelfde gebeurt in mindere mate in zeewater.

Onderzoekers Steven van der Heuven, Babette Bontes en Ika Neven reizen begin februari met de Duitse ijsbreker Polarstern naar de Zuidelijke Oceaan, om de hoeveelheid koolstofdioxide in zeewater te meten. Ook gaan ze de gevolgen van hogere koolstofdioxidegehaltes op microscopisch kleine algen bestuderen. Half april eindigt de expeditie.

Door het verbranden van fossiele brandstoffen stijgt de hoeveelheid CO₂ in de atmosfeer. Dat kan de groei van planten beïnvloeden, op het land en in de oceaan. In zee groeien kleine algen, zogenaamd fytoplankton. Dat legt zoals alle planten CO₂ op en legt het vast in biomassa.

Het is alleen niet voor alle soorten even eenvoudig om dat te absorberen. In vergelijking met de atmosfeer bevat water heel weinig koolstofdioxide, dus hebben sommige algen een manier ontwikkeld om ook als er weinig van is door te kunnen groeien.

Soorten die deze zogenaamde ‘Carbon Concentrating Mechanisms’ - kort gezegd CCM’s - hebben, zijn onder de huidige omstandigheden in het voordeel. In de toekomst komt er echter meer CO₂ in de atmosfeer en zee terecht, waardoor de soorten met een CCM misschien hun voordeel kwijt raken.

De vraag is welke soorten kunnen profiteren van een toename van koolstofdioxide en welke niet. En welke veranderingen in de samenstelling van soorten (diversiteit) kunnen wetenschappers voorspellen voor de toekomst?

Voor nu willen de onderzoekers graag weten hoeveel CO₂ er in totaal door het fytoplankton in de Zuidelijke Oceaan wordt opgenomen. Zodat ze daarna kunnen berekenen welk effect de zee-algen hebben op de CO₂-concentratie in de atmosfeer. En uiteindelijk natuurlijk in hoeverre ze invloed uitoefenen op het klimaat.