Rondom de Zuidpool bedekt zeeijs, afhankelijk van het seizoen, tussen de 4 en 20 miljoen vierkante kilometer van de Zuidelijke Oceaan. Dat is bijna twee maal de oppervlakte van Europa! Er zijn aanwijzingen dat de grootte van dit zeeijsgebied van invloed is op de ‘natuurlijke hulpbronnen’, zoals de bestanden van krill. Antarctisch krill (Euphausia superba) is een uitbundig voorkomend garnaal-achtig diertje dat een belangrijke rol heeft in de voedselketens rond de zuidpool en tevens commercieel wordt bevist. Er is echter maar weinig bekend over hoe, en in welke mate het zeeijs nu werkelijk van invloed is op de bestanden van krill of andere diergroepen. In de huidige situatie van snelle klimaatsverandering is een dergelijk gebrek aan kennis fnuikend voor zowel visserijbeheer als natuurbescherming omdat inzicht in de gevolgen van verandering te kort schiet.

Zeeijs vormt een opmerkelijke omgeving. Aan de onderkant van het ijs groeien ijsalgen en andere microscopische levensvormen. Deze worden ‘begraasd’ door kleine waterdieren als krill, die op hun beurt weer tot voedsel dienen van grotere organismen en uiteindelijk verantwoordelijk zijn voor de rijkdom aan stormvogels, pinguins, zeehonden en walvissen rond Antarctica.

De onderkant van het zeeijs en de bovenlaag van het water spelen dus mogelijk een belangrijke rol bij de veronderstelde relatie tussen de omvang van het ijsgebied, de bestanden van krill en de voedselketens. Toch vormt juist deze dunne laag het slechtst onderzochte stukje van de oceaan, simpelweg omdat geschikte onderzoeksapparatuur ontbreekt. Dat de huidige kennis over de rol van zeeijs echt incompleet is, kan worden afgeleid uit het feit dat in zeeijsgebieden waar volgens huidige inzichten nauwelijks waterleven zou bestaan, toch grote aantallen zeevogels en zeezoogdieren voedsel vinden. De ontbrekende kennis kan misschien worden gevonden in de dunne oppervlaktelaag.

Het onderzoeksproject ‘Schrapen langs het oppervlak’ biedt een nieuwe wijze voor onderzoek van het zeeijs met een speciaal ijsnet, de‘Surface and Under-Ice Trawl (SUIT)’. Dit is een onderzoeks-net dat vanaf een ijsbreker onder het ijs gesleept kan worden om krill en ander dierleven kwantitatief te bevissen in de bovenste 2.5 meter van het water. Een proefmodel van dit net is met succes getest.

Op basis van eerdere proefvaarten is het ijsnet verder verbeterd en zal door een team van onderzoekers van Wageningen IMARES worden ingezet op de ANT-24-2 expeditie van Polarstern, die op 28 Nov 2007 vanuit Kaapstad vertrekt.

Tot begin februari 2008 zal onderzoek worden verricht in de Lazarev Zee, het gebied langs de oostrand van de bekendere Weddell Zee. Als graadmeter voor de in het water aanwezig bestanden van organismen verricht IMARES ook gedetailleerde tellingen van zeevogels, zeehonden en walvissen. Deze “toppredatoren” weerspiegelen de beschikbaarheid van voedsel in hun omgeving.

Stem of voeg toe aan :