Deze expeditie omvat twee onderzoeksprojecten. Het één draait om klimaatveranderingen op de Zuidpool, het andere gaat over toerisme op de Zuidpool. In beide projecten is de centrale vraag: wat betekent dat voor het kwetsbare continent

Broeikassen

Dat de gevolgen van klimaatverandering in de poolgebieden het grootst zijn, is inmiddels bekend. Wat die effecten op planten en dieren dan precies zijn, niet. En al helemaal niet wat die zijn over pakweg 25 jaar, wanneer de temperatuur naar verwachting twee tot drie graden is gestegen.

Nu is er een manier om enigszins in de toekomst te kijken, door middel van zogenaamde ‘open top chambers’. Zo’n kamer is een zeshoekig ding van perspex dat over de vegetatie wordt gezet. In de poolgebieden blijft de vegetatie laag, dus dat gaat gemakkelijk. Regen en zonlicht kunnen er ongehinderd in komen. Voor de rest werkt het een beetje als een broeikasje. De temperatuur bovengronds neemt toe met twee tot drie graden en in de grond met ongeveer een halve graad. Oftewel precies de verwachte temperatuurstijging in de komende 25 jaar.

In de afgelopen vijftien tot twintig jaar is verspreid over het Noordpool- en Zuidpoolgebied onderzoek gestart met deze broeikassen. Zo ook door Ad Huiskes, Jelte Rozema en Hans Francke. Huiskes en Francke zijn verbonden aan het Nederlands Instituut voor Oecologisch Onderzoek (NIOO) in Yerseke, Rozema werkt aan de Vrije Universiteit (VU) in Amsterdam.

Hun kassen staan op de Falklandeilanden en in het Zuidpoolgebied, op Signy Island en Anchorage Island. Deze kamers staan daar al een paar jaar en zijn nodig aan groot onderhoud toe. De Nederlanders gaan dat zelf doen op de Falklandeilanden en op Anchorage Eiland, de Engelse collega’s doen het onderhoud op Signy Eiland.

Daarnaast doen de ecologen natuurlijk onderzoek. In en rondom alle open-top-kamers bevindt zich meetapparatuur om onder meer de temperatuur, het licht en de luchtvochtigheid te meten. Ook wordt de groei van een aantal mossoorten bestudeerd. En verder worden al die gegevens die in de loop van de jaren in de verschillende projecten zijn verzameld eens naast elkaar gelegd, om te zien welke overeenkomsten en verschillen er zijn. Dat laatste doen Huiskes, Rozema en Francke niet in Antarctica, maar gewoon in Nederland.

Stofzuigers

Steeds meer toeristen weten de Zuidpool te vinden. Ze trekken erheen met vliegtuig of boot en genieten er van een bijzondere vakantie, op een nog bijna ongerept continent. Ze komen echter niet alleen. In hun zakken, schoenen, cameratassen en vastgeplakt aan het klittenband van hun goretex-jassen nemen ze zaden, sporen en eitjes van allerlei organismen mee.

Omdat het klimaat in grote delen van het Antarctische en sub-Antarctische gebied aan het veranderen is, is het niet ondenkbaar dat de geïmporteerde planten en dieren zich er succesvol kunnen vestigen. Iets wat voorheen minder vaak het geval was.

Een internationaal team van onderzoekers, waaronder Ad Huiskes en Hans Francke, probeert er nu achter te komen wat de vakantiegangers dan allemaal aan levend materiaal meenemen. Het instrument dat ze daarbij gebruiken is: de stofzuiger.

Kleren, schoenen en bagage, alles wordt onderworpen aan de speciaal voor dit onderzoek aangepaste stofzuigers. De bedoeling is een zo groot mogelijk aantal proefpersonen te bemonsteren. Het opgezogen wordt in het lab geanalyseerd. Verder worden de toeristen ondervraagd. Met behulp van de enquêtes, waarin onder meer wordt gevraagd waar ze het afgelopen half jaar zijn geweest, kunnen de onderzoekers de oorsprong van meegenomen zaden en pollen vaststellen.

De expeditie duurt van begin januari tot half februari 2008.

Stem of voeg toe aan :