De effecten van de klimaatverandering zijn bekend, het wordt warmer en natter. Maar heeft dat ook invloed op planten? Gaan ze harder groeien? Of juist niet? Een Amsterdamse expeditie vertrekt komende zaterdag naar Spitsbergen om het te onderzoeken. Eerst op schietles, en dan plantjes meten. Drie studenten van de Vrije Universiteit in Amsterdam vertrekken dit weekend naar Spitsbergen, om mee te helpen met het onderzoek van Jelte Rozema, die hen begeleidt, naar het effect van klimaatverandering op plantengroei. Maar voordat ze de velden van Spitsbergen in kunnen trekken, moeten de studenten eerst weer de schoolbanken in om te leren hoe je een geweer gebruikt. Want de kans dat ze tijdens de veldmetingen een ijsbeer tegen het lijf lopen, is aanwezig.Mark Gorissen, Sjors Koppes zijn masterstudenten Biologie en bereiden zich in Bergen aan Zee voor op hun expeditie naar het hoge noorden. In Bergen aan Zee en op Spitsbergen meten onderzoekers sinds 2004 de groei van twee heidesoorten kraaiheide en cassiope. Rozema: “Deze plantjes zijn extreem goed aangepast aan kou en droogte. In de zomer is het op Spitsbergen dag en nacht licht en in de winter is het er donker en min 30 graden. Ook is het daar erg droog, er valt de helft minder regen dan hier. De plantjes zijn daardoor erg taai, ik heb een takje dat in september is geplukt en het is nog steeds groen.”

De studenten laten de heideplanten groeien in zogenaamde ‘open top chambers’, een soort zeskantige broeikassen van plastic zonder dak. Binnenin zo’n ‘open top’ is de temperatuur 1,5 graad warmer dan erbuiten. Koppes: “We tellen de blaadjes van deze soorten om te kijken of de temperatuur invloed heeft op de bladproductie.” In de winter maken de heideplanten kleinere blaadjes dan in de zomer en zo kunnen de studenten, net als bij jaarringen in een boom, zien wanneer er weer een jaar voorbij is gegaan en hoeveel blad een plantje in dat jaar heeft aangemaakt. Daarvoor pellen ze blaadje voor blaadje het heideplantje kaal. Daarna stoppen de studenten de kleine blaadjes een voor een in plastic bakje, om ze daarna op te meten.

Het lijkt het erop dat de bladproductie omhoog gaat als het warmer is. De planten die in de open tops hadden gemiddeld 1,2 blaadjes meer dan de planten die erbuiten stonden. “Toen we deze resultaten kregen, sprongen we een gat in de lucht. De jaargroei van deze heidesoorten zou op deze manier een goede indicatie kunnen zijn voor klimaatverandering.”, vertelt Rozema. Met andere woorden: als deze planten harder groeien, is het een beetje warmer geworden.

De studenten testen in Bergen aan Zee ook zelfgebouwde, lichtwerende kubussen van vitrage waarin ze de heideplanten laten groeien. “Maar 50 procent van het licht bereikt de planten en we vragen ons af of dat invloed heeft op de groei,” vertelt Koppes, die de kubussen ook in Spitsbergen zal neerzetten.

Maar het blijft niet bij blaadjes tellen. De studenten moeten op Spitsbergen ook elke dag met gieters aan de slag. Gorissen: “De laatste jaren is de hoeveelheid neerslag toegenomen. Om het effect van twee keer zoveel neerslag te kunnen bekijken besproeien we de planten zo natuurlijk mogelijk, een soort academisch tuinieren.”

Gorissen en Koppes benijden het onderzoek van hun collegastudente Francisca Vermeulen niet. Zij gaat ook mee naar Spitsbergen maar telt daar geen blaadjes. In plaats daarvan bekijkt ze de chemische samenstelling van de drollen van de rendieren, die vrijelijk op de proefvelden grazen. In september keert de expeditie weer huiswaarts.

Lemke Kraan, Noorderlicht

Stem of voeg toe aan :