Jan van den Berg was eigenlijk nog nooit in de buurt van de Noordpool geweest. Dat is niet vreemd, want documentairemaker Van den Berg heeft een enorme hekel aan de kou. Eerder maakte hij films in Azië en Zuid-Amerika, maar toen hij zich stortte op het verhaal van de vervuiling door pesticiden van de poolgebieden besloot hij naar Groenland af te reizen om een film te maken. De documentaire Silent Snow vertelt het verhaal van twee jonge meisjes op weg naar een dorpje in Noord Groenland dat langzaam verdwijnt. Inmiddels heeft de film drie prijzen in de wacht gesleept.

‘Vervuiling door pesticiden is een lastig onderwerp voor filmmakers. Het is een vorm van vervuiling die je maar moeilijk op film kunt laten zien. Hoe meer ik er over las, hoe kwader ik werd en ik begon me voorzichtig te oriënteren,’ vertelt Van den Berg. De voormalig antropoloog zocht een startpunt voor zijn film. ‘Waar moest ik in Godsnaam heen? Alaska, Canada, Siberië? Op goed geluk ontmoette ik in Amsterdam een Eskimo uit Uummannaq. Hij vertelde me dat dat de mooiste plek op aarde is. Ik ben er met hem heen gegaan en een van de meisjes die ik volg in de film is zijn dochter.’

Eenmaal aangekomen op Groenland begon Van den Berg zijn research. Zijn cameraman zou na twee weken arriveren, maar zelf had hij ook een handzame professionele camera mee. ‘Ze gingen meteen op reis, dus het meeste heb ik zelf geschoten. Ik was bang dat het nog te donker zou zijn toen ik aankwam, maar juist die schemering was prachtig. In Afrika hebben ze het wel eens over het fotografische kwartiertje. Dat zijn de laatste vijftien minuten van de dag dat het licht echt mooi is. Op Groenland kun je spreken van fotografische dagen.’

De film die er nu ligt duurt veertien minuten. ‘Maar eigenlijk is dat een trailer van een volwaardige documentaire over de pesticide vervuiling waar ik binnenkort mee begin. De insteek is daarbij dat ik met een jonge Eskimo vrouw de hele wereld overtrek op zoek naar de bronnen van de vervuiling. Het probleem is natuurlijk dat je te maken krijgt met serieuze dilemma’s. Want in India zijn de boeren enorm afhankelijk van het gebruik van bestrijdingsmiddelen en in Afrika hebben ze DDT nog nodig in de strijd tegen malaria.

De vervuiling komt op de Noordpool via de voedselketen terecht in het walvisvlees. ‘Mannen worden minder viriel, vrouwen kunnen geen borstvoeding meer geven en er worden twee keer zoveel meisjes geboren als jongetjes. Want van hen sterft de helft al voor de geboorte.. Daarnaast heeft het gevolgen voor het IQ, dat blijkt bij hoge concentraties in het bloed significant te dalen. Dit probleem moet bij de bron worden aangepakt en vandaar dat ik verder ga met de film. De Eskimo’s zelf willen van het probleem liever niks weten.. Eigenlijk willen ze sowieso niets weten van een belerende westerling die ze komt vertellen wat zij moeten vinden. Ze passen zich liever aan, dat hebben ze eeuwen gedaan, dat is hun natuurlijke aard. Daarom wil ik in de film ook met die vrouw op pad. Dat we samen ontdekken hoe de wereld van de vervuilers in elkaar steekt. Dat zo het ongeloof van de Eskimo’s – en dat van de kijkers - omslaat in woede.’

Van den Berg vindt zichzelf en de film niet belerend. ‘Soms is Silent Snow gewoon grappig. Maar als je twee jaar met een film bezig bent, mag je er best voor zorgen dat het uiteindelijk om belangrijke zaken gaat.’

Silent Snow ontving de eerste prijs op het Green Film Festival in Seoul, een eervolle vermelding op het Human Rights Film Festival in Buenos Aires en de Gouden Slak op het International Festival of Food and Film in Bologna.